2026 թվականի հունվարի 13-ին Միջազգային աստղագիտական միությունը պաշտոնապես հաստատեց նոր տարվա առաջին գիսաստղի հայտնագործումը՝ C/2026 A1 (MAPS): Օբյեկտն արդեն գրավել է աստղագետների ուշադրությունը. այն պոտենցիալ շատ պայծառ «արևամերձ» գիսաստղ է, որը կարող է ամբողջությամբ քայքայվել Արեգակին մոտենալիս: Դրա ծագման և սպասվող տեսարանի մասին «Գազետա.Ռու»-ին մանրամասներ է հայտնել փորձագետ Եվգենի Բուրմիստրովը:

Հայտնագործում ռեկորդային հեռավորության վրա


Գիսաստղը հայտնաբերվել է հունվարի 13-ին Չիլիի Ատակամա անապատում գտնվող AMACS1 աստղադիտարանի կողմից՝ MAPS ծրագրի շրջանակներում: Շնորհիվ սինթետիկ թրեքինգի տեխնոլոգիայի՝ այն հաջողվել է ֆիքսել Արեգակից մոտ 307 միլիոն կիլոմետր հեռավորության վրա, ինչը ռեկորդային է նմանատիպ օբյեկտների համար հայտնաբերման պահին:

C/2026 A1-ը պատկանում է «արևամերձ» կամ Կրեյցի ընտանիքի գիսաստղերին: Դրանց մեծ մասը հսկայական մի գիսաստղի բեկորներ են, որը քայքայվել է դարեր առաջ: Ըստ հաշվարկների՝ նոր գիսաստղը կարող է կապված լինել 1106 թվականի Մեծ գիսաստղի հետ, որը միջնադարյան տարեգրություններում նկարագրվում էր որպես «սպիտակ աստղ, որը հատում էր ողջ երկինքը»:

Ուղեծիրը և գիսաստղի ճակատագիրը

C/2026 A1-ի ուղեծիրը հետադիմական է (ռետրոգրադ). այն շարժվում է Արեգակի շուրջ մոլորակների ընթացքին հակառակ ուղղությամբ:

Պերիհելիոնը (Արեգակին ամենամոտ կետը) սպասվում է 2026 թվականի ապրիլի 4-ին:
Գիսաստղը կանցնի լուսատուի մակերևույթից ընդամենը 811,5 հազար կիլոմետր հեռավորությամբ:
Նման մերձեցումը գրեթե երաշխավորում է միջուկի քայքայումը ծայրահեղ տաքացման և մակընթացային ուժերի պատճառով: Սակայն պատմության մեջ եղել են բացառություններ (օրինակ՝ Լավջոյի գիսաստղը 2011-ին), որոնք գոյատևել են և դարձել չափազանց պայծառ: Այս պահին լուսանկարներում արդեն երևում են կանաչավուն կոման և պոչը, իսկ միջուկի տրամագիծը գնահատվում է 2,4 կմ:

Ինչպես և որտեղ տեսնել այն

Հիմնական դիտարկումները կկատարվեն SOHO և Solar Orbiter տիեզերական սարքերի միջոցով: Երկրից գիսաստղը անզեն աչքով տեսնելու հավանականությունը մեծ չէ, թեև լավագույն դեպքում դրա պայծառությունը կարող է հասնել -1 աստղային մեծության: Դիտման համար ամենանպաստավոր պայմանները կլինեն ապրիլի կեսերին Հարավային կիսագնդում:

Անվտանգությունը Երկրի համար

Չնայած Արեգակի հետ դրամատիկ մերձեցմանը, մեր մոլորակի համար վտանգ չկա: 2026 թվականի ապրիլի 6-ին գիսաստղի և Երկրի միջև նվազագույն հեռավորությունը կկազմի ավելի քան 143 միլիոն կիլոմետր, ինչը գրեթե հազար անգամ գերազանցում է Լուսնի հեռավորությունը:

Կարճ ասած

2026-ի առաջին գիսաստղ C/2026 A1-ը (MAPS) հայտնաբերվել է հունվարի 13-ին: Ապրիլի 4-ին այն կմոտենա Արեգակին ծայրահեղ մոտ հեռավորությամբ, ինչը կարող է հանգեցնել դրա քայքայմանը կամ անսովոր պայծառացմանը: Երկրի համար այն լիովին անվտանգ է: