Չինացի ֆիզիկոսներն առաջին անգամ սինթեզել են վեցանկյուն բյուրեղային ցանցով ալմաստի հազվագյուտ տեսակը, որն իր կարծրությամբ գերազանցում է սովորական բնական ալմաստին:

Հայտնագործությունը ներկայացված է Nature ամսագրի հոդվածում:

Այս նոր նյութն անվանում են վեցանկյուն ալմաստ կամ լոնսդեյլիթ (lonsdaleite). այն ածխածնի արտասովոր փուլ է, որի ատոմները դասավորված են ոչ թե սովորական խորանարդաձև, այլ վեցանկյուն կառուցվածքով: Տեսականորեն նման դասավորությունը նյութն ավելի կոշտ և դեֆորմացիայի նկատմամբ կայուն է դարձնում, քան ավանդական ալմաստը, որն արդեն իսկ համարվում է Երկրի վրա ամենակարծր նյութերից մեկը:


Նախկինում գիտնականները լոնսդեյլիթի բնական նմուշներ գտել են, օրինակ՝ երկնաքարերում կամ տիեզերական մարմինների բախման վայրերում, սակայն դրանք փոքր էին, այլ ածխածնային ձևերի խառնուրդներով, և դրանց հատկությունները դժվար էր չափել: Չինական թիմին առաջին անգամ հաջողվել է լաբորատոր պայմաններում աճեցնել վեցանկյուն ալմաստի խոշոր և կառուցվածքային առումով մաքուր նմուշներ, ինչը թույլ է տվել կարծրության և այլ մեխանիկական բնութագրերի ճշգրիտ փորձարկումներ անցկացնել: Այս նմուշները ստացվել են ծայրահեղ բարձր ճնշման և ջերմաստիճանի պայմաններում, որոնք նմանակում են մոլորակի ընդերքի խորքային պայմանները:

Կատարված չափումները ցույց են տվել, որ նյութն իսկապես ավելի մեծ ամրություն ունի, քան ավանդական ալմաստը, և ընդունակ է դիմակայել մեծ մեխանիկական ծանրաբեռնվածության: Այս հատկությունը նյութը հեռանկարային է դարձնում այն ոլորտներում կիրառելու համար, որտեղ պահանջվում է բացառիկ կարծրություն՝ գերամուր կտրող գործիքներից մինչև ծայրահեղ պայմաններում աշխատող բաղադրիչներ: Ակնկալվում է, որ նոր հետազոտությունները կօգնեն պարզել վեցանկյուն ալմաստի մեխանիկական հատկությունների սահմանները և որոշել դրա պիտանիությունը ապագայի տեխնոլոգիաների համար:

Գիտնականներն ընդգծում են, որ թեև վեցանկյուն ալմաստը տեսականորեն վաղուց էր հայտնի, սակայն մինչև այժմ լաբորատորիայում դրա մաքուր տեսակի սինթեզման լուրջ դժվարություններ կային: Այդ խոչընդոտների հաղթահարումը առանցքային քայլ էր, որը ճանապարհ է հարթում նյութի գործնական կիրառման, ինչպես նաև պինդ մարմնի ֆիզիկայի բնագավառում նոր փորձարկումների համար:

Հնարավոր են հետագա հետազոտություններ՝ ուղղված ածխածնի այս արտասովոր ձևի էլեկտրական, ջերմային և օպտիկական հատկությունների ուսումնասիրմանը: